Jak słyszymy ?

Słuch to narząd zmy­słu, któ­re­go prio­ry­te­tem jest utrzy­ma­nie komu­ni­ka­cji. Do sły­sze­nia wyko­rzy­stu­je­my sze­reg ele­men­tów, począw­szy od mał­żo­wi­ny usznej, a na ośrod­kach słu­cho­wych mózgu skoń­czyw­szy. Przez narząd słu­chu dźwięk odbie­ra­ny jest dwo­ja­ko: dro­gą powietrz­ną i dro­gą kost­ną. Na dro­gę powietrz­ną skła­da­ją się: ucho zewnętrz­ne — od mał­żo­wi­ny, przez prze­wód słu­cho­wy do bło­ny bęben­ko­wej oraz ucho środ­ko­we — od bło­ny bęben­ko­wej, przez układ koste­czek słu­cho­wych do recep­to­ra. Dro­ga kost­na to kość czasz­ki, któ­ra prze­no­si drga­nia (dźwięk) bez­po­śred­nio do recep­to­ra, z pomi­nię­ciem dro­gi powietrz­nej. Do sły­sze­nia wyko­rzy­stu­je­my przede wszyst­kim dro­gę powietrz­ną, za jej pomo­cą uszy odbie­ra­ją nawet bar­dzo ciche dźwię­ki. 

 

BUDOWA RECEPTORA SŁUCHU

droga słuchowa

Narząd słu­chu dzie­li się na trzy czę­ści: ucho zewnę­trze, środ­ko­we i wewnętrz­ne.

Ucho zewnętrz­ne:

  1. Mał­żo­wi­na uszna, któ­ra odbie­ra dźwię­ki z oto­cze­nia, wzmac­nia o ok. 5 dB i kie­ru­je je do prze­wo­du słu­cho­we­go zewnętrz­ne­go.
  2. Prze­wód słu­cho­wy zewnętrz­ny, skła­da­ją­cy się z czę­ści chrzęst­nej (1/3 prze­wo­du słu­cho­we­go) i czę­ści kost­nej (2/3 prze­wo­du słu­cho­we­go). W czę­ści chrzest­nej znaj­du­ją się gru­czo­ły pro­du­ku­ją­ce wosko­wi­nę (zawie­ra prze­ciw­cia­ła) oraz wło­sy. Prze­wód słu­cho­wy zewnętrz­ny kie­ru­je dźwięk do dal­szej czę­ści narzą­du słu­chu, a tak­że wzmac­nia dźwięk w wąskim paśmie czę­sto­tli­wo­ści (2,7 kHz) o ok. 13 dB.

Ucho środ­ko­we:

  1. Bło­na bęben­ko­wa – jest owal­na, ma kolor per­ło­wo-sza­ry, zmie­nia dźwięk w drga­nia mecha­nicz­ne.
  2. Kostecz­ki słu­cho­we: mło­te­czek, kowa­deł­ko i strze­miącz­ko. Łań­cuch tych trzech małych koste­czek prze­ka­zu­je drga­nia mecha­nicz­ne do ucha wewnętrz­ne­go.

Ucho wewnętrz­ne:

  1. Śli­mak ma postać podob­ną kształ­tem do musz­li śli­ma­ka. Drga­nia mecha­nicz­ne prze­ka­za­ne przez kostecz­ki słu­cho­we, wpra­wia­ją w ruch płyn zawar­ty w śli­ma­ku. Ruch pły­nu powo­du­je ruch rzę­sek słu­cho­wych do przo­du i do tyłu. W ten spo­sób gene­ro­wa­ne są impul­sy elek­trycz­ne odbie­ra­ne przez nerw słu­cho­wy. Rzę­ski słu­cho­we zgro­ma­dzo­ne na jed­nym z koń­ców śli­ma­ka odpo­wia­da­ją za prze­ka­zy­wa­nie dźwię­ków o niskiej czę­sto­tli­wo­ści, a te z dru­gie­go koń­ca — za prze­ka­zy­wa­nie dźwię­ków o wyso­kiej czę­sto­tli­wo­ści.
  2. Układ przed­sion­ko­wy: zawie­ra komór­ki two­rzą­ce narząd rów­no­wa­gi.
  3. Nerw słu­cho­wy pro­wa­dzi od śli­ma­ka do mózgu, któ­ry odbie­ra impul­sy elek­trycz­ne i inter­pre­tu­je je jako dźwięk.

Kora mózgo­wa zaj­mu­je się rów­nież selek­cją odbie­ra­nych bodź­ców, pod­czas któ­rej roz­po­zna­je, do jakiej gru­py nale­ży zali­czyć sły­sza­ne dźwię­ki: dźwię­ki alar­mo­we (wte­dy nastę­pu­je gwał­tow­na reak­cja, np. dźwięk klak­so­nu wywo­łu­je chęć uciecz­ki) i dźwię­ki infor­ma­cyj­ne  (np. ktoś mówi). Inter­pre­ta­cją sły­sza­nych dźwię­ków zaj­mu­je się mózg, przez co wła­ści­wiej było­by powie­dzieć, że czło­wiek (i nie tyl­ko) sły­szy mózgiem, a uszy to tyl­ko pośred­nik w dostar­cza­niu infor­ma­cji dźwię­ko­wych.